Dwutarczka – wprowadzenie do rodzaju Dipelta
Dwutarczka, znana również pod nazwą naukową Dipelta, to rodzaj krzewów należących do rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae). W skład tego rodzaju wchodzą cztery gatunki, które naturalnie występują w środkowych i zachodnich Chinach. Krzewy te rosną głównie w górskich lasach, zaroślach oraz na urwiskach skalnych, osiągając wysokość do 1800 m n.p.m. Dwutarczki są szczególnie cenione za swoje efektowne kwitnienie i często uprawiane jako rośliny ozdobne. W Polsce najczęściej spotykane są dwa gatunki: D. floribunda oraz D. yunnanensis.
Morfologia dwutarczek
Morfologia dwutarczek jest różnorodna i odpowiada ich środowisku naturalnemu. Krzewy te charakteryzują się prosto wznoszącymi się lub przewisającymi pędami, które mogą osiągać do 5 m wysokości. W warunkach Europy Środkowej uprawiane osobniki zazwyczaj nie przekraczają 2,5 m.
Liście
Liście dwutarczek są opadające na zimę, naprzeciwległe oraz krótkoogonkowe, bez przylistków. Blaszka liściowa może być całobrzega lub ząbkowana przy wierzchołku. Ponadto, liście są słabo owłosione na wiązkach przewodzących oraz wzdłuż brzegu.
Kwiaty
Kwiaty dwutarczek są bezwonne i mogą występować pojedynczo lub w małych grupach w kątach liści górnej części pędów. Każdy kwiat wsparcie mają okazałe przysadki o sercowatym kształcie, często intensywnie zabarwione na czerwono. U nasady każdego kwiatu znajdują się charakterystyczne dwie tarczowate przysadki, które osłaniają zalążnię.
Kielich kwiatu składa się z pięciu wąskich działek, które u podstawy są zrośnięte. Korona kwiatu ma kształt lejkowaty i składa się z pięciu płatków, które u nasady również są zrośnięte w bardzo wąską i wygiętą rurkę. Płatki mogą być białe lub różowe, a ich gardziel często ma żółtopomarańczowy kolor.
Cztery pręciki kwiatu są rozmieszczone w dwóch parach i mają zrośnięte nitki u nasady z rurką korony. Zalążnia jest dolna i składa się z czterech komór, w których znajdują się płodne zalążki oraz zalążki sterylne. Słupek jest pojedynczy i ma główkowate znamię, krótsze od korony kwiatu.
Owoce
Dwutarczki produkują owoce w postaci dwunasiennych niełupków, które przerastają przez tarczowate przysadki pełniące funkcję aparatu lotnego. Owoce te są zwieńczone trwałymi działkami kielicha.
Systematyka dwutarczek
Dwutarczki zajmują specyficzną pozycję systematyczną w obrębie rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Zgodnie z aktualizowanym systemem APG IV z 2016 roku, rodzaj Dipelta należy do podrodziny zimoziołowych (Linnaeoideae Rafinesque) i stanowi takson siostrzany dla rodzaju Kolkwitzia.
W 2012 roku Maarten J.M. Christenhusz zaproponował scalenie wszystkich przedstawicieli podrodziny (takich jak Abelia, Diabelia, Dipelta, Kolkwitzia oraz Vesalea) w jeden rodzaj zimoziół Linnaea. Propozycja ta jednak nie została powszechnie przyjęta przez środowisko naukowe.
Wykaz gatunków
- Dipelta elegans Batalin
- Dipelta floribunda Maxim. – dwutarczka kwiecista
- Dipelta wenxianensis Yi F.Wang & Y.S.Lian
- Dipelta yunnanensis Franch.
Uprawa dwutarczek
Uprawa dwutarczek wiąże się z pewnymi wymaganiami dotyczącymi warunków klimatycznych oraz glebowych. W Europie Środkowej krzewy te mogą przemarzać do poziomu śniegu podczas surowych zim, dlatego szczególnie młode siewki wymagają starannego okrywania na okres zimowy.
Dwutarczki najlepiej rosną na glebie świeżej, piaszczysto-gliniastej oraz w miejscach dobrze nasłonecznionych. Rośliny te można rozmnażać zarówno przez nasiona — wysiewane w inspektach lub szklarniach na początku wiosny — jak i przez sadzonki ukorzeniane latem, najczęściej w czerwcu.
Zastosowanie dwutarczek
Dzięki swoim walorom estetycznym dwutarczki są chętnie wykorzystywane w ogrodnictwie jako rośliny ozdobne. Efektowne kwiatostany oraz atrakcyjny pokrój sprawiają, że krzewy te doskonale nadają się do tworzenia kompozycji ogrodowych oraz jako elementy zieleni miejskiej.
Dwutarczka kwiecista (D. floribunda) jest szczególnie ceniona za swoje piękne kwiaty i dekoracyjny wygląd przez cały rok. Z kolei D. yunnanensis przyciąga uwagę dzięki swoim unikalnym cechom morfologicznym oraz zdolności do adaptacji do różnych warunków glebowych i klimatycznych.
Podsumowanie
Dwutarczka to interesujący rodzaj krzewów o bogatej morfologii i atrakcyjnych kwiatach, które znalazły swoje miejsce zarówno w naturze, jak i w ogrodnictwie. Ich naturalne siedliska w Chinach pozwoliły na rozwój unikalnych cech adaptacyjnych, co czyni je interesującym obiektem badań botanicznych oraz doskonałym wyborem dla entuzjastów ogrodnictwa. Mimo że uprawa tych roślin wymaga uwagi i odpowiednich warunk
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).