Wstęp
Europa Jupiter System Mission (EJSM), znana także pod nazwą Laplace, to proponowana międzynarodowa misja kosmiczna klasy Flagship, której celem była eksploracja czterech największych księżyców Jowisza: Io, Europa, Ganimedes i Kallisto, oraz badanie magnetosfery tej gigantycznej planety. Misja zakładała wysłanie dwóch lub trzech sond oraz ewentualnego lądownika, a jej start planowany był na rok 2020, z dotarciem do systemu Jowisza w 2025 roku. Pomimo ambitnych założeń, projekt nie został zrealizowany i przeszedł istotne zmiany w trakcie swojego rozwoju.
Uczestnictwo w misji
Misja EJSM miała być wynikiem współpracy amerykańskiej agencji NASA oraz europejskiej ESA, z potencjalnym udziałem japońskiej agencji JAXA oraz rosyjskiego Roskosmosu. Koszt segmentu amerykańskiego szacowano na około 3,8 miliarda USD, podczas gdy segment europejski miał kosztować 650 milionów USD. W 2011 roku, w obliczu trudności budżetowych po stronie NASA, ESA podjęła decyzję o samodzielnym wysłaniu sondy przygotowywanej dla misji EJSM.
W ramach pierwotnych planów misja miała składać się z dwóch głównych sond: Jupiter Europa Orbiter (JEO), zaprojektowanej przez NASA do badania Europy i Io oraz Jupiter Ganymede Orbiter (JGO), opracowanej przez ESA, mającej na celu eksplorację Ganimedesa i Kallisto. Dodatkowo, zarówno JAXA, jak i Roskosmos wyraziły zainteresowanie uczestnictwem w projekcie poprzez rozwój własnych misji. JAXA planowała stworzenie Jupiter Magnetospheric Orbiter do badania magnetosfery Jowisza, podczas gdy Roskosmos dążył do skonstruowania lądownika Europa Lander z zamiarem zbadania potencjalnych warunków do życia na Europie.
Wybór misji
Wybór misji EJSM jako następnej wyprawy klasy Flagship miał miejsce 12 lutego 2009 roku podczas spotkania ekspertów NASA i ESA. Konkurentem EJSM była Titan Saturn System Mission (TSSM), której celem były Saturn i jego największy księżyc Tytan. Ostatecznie zdecydowano o wyborze misji EJSM ze względu na techniczne możliwości realizacji projektu, które wydawały się bardziej osiągalne w krótkim okresie czasu. Ważnym czynnikiem było również to, że misja TSSM mogła zostać przesunięta w czasie bez całkowitego jej anulowania, co podkreśliło znaczenie Tytana jako celu badawczego.
Dalsze losy projektu
W kwietniu 2011 roku ESA ogłosiła, że niepewność budżetowa po stronie NASA stawia przyszłość wspólnej misji pod znakiem zapytania. W związku z tym agencja postanowiła samodzielnie kontynuować prace nad projektem orbitera Ganimedesa, który przekształcił się w misję Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE) z planowanym startem w 2022 roku. Po tej decyzji NASA również zmieniła swoje podejście do misji i zamiast kontynuować prace nad orbiterm Europy zdecydowała się na wysłanie sondy Europa Clipper. Ta nowa sonda ma krążyć wokół Jowisza i przeprowadzać przeloty nad powierzchnią Europy, co pozwoli na efektywniejsze zbieranie danych przy niższych kosztach.
Dla Roskosmosu pojawiła się możliwość wysłania lądownika na Ganimedesa zamiast Europy, co umożliwiłoby współpracę z orbiterem JUICE. Takie podejście może przyczynić się do lepszego zrozumienia układów księżyców Jowisza oraz ich potencjalnych możliwości do podtrzymywania życia.
Techniczne wyzwania i możliwości
Realizacja misji kosmicznych klasy Flagship wiąże się z wieloma technicznymi wyzwaniami. W przypadku EJSM kluczowym elementem było zapewnienie odpowiednich technologii do przeprowadzania skomplikowanych badań w trudnych warunkach panujących w systemie Jowisza. Sondy musiałyby być odporne na silne promieniowanie oraz ekstremalne temperatury, które występują w pobliżu Jowisza.
Każdy z księżyców Jowisza posiada unikalne cechy geologiczne i atmosferyczne. Na przykład Europa jest szczególnie interesująca dla naukowców ze względu na swoją lodową skorupę i podejrzenia o obecność podpowierzchniowego oceanu. Z kolei Ganimedes jest największym księżycem w Układzie Słonecznym i posiada własne pole magnetyczne. Badania tych obiektów mogłyby dostarczyć cennych informacji na temat nie tylko samego Jowisza, ale także o powstawaniu i ewolucji planet skalistych oraz potencjalnych warunkach dla życia poza Ziemią.
Znaczenie misji dla przyszłych badań
Mimo że Europa Jupiter System Mission została ostatecznie odłożona na bok, jej koncepcje i cele pozostają aktualne w kontekście przyszłych badań kosmicznych. Eksploracja księżyców Jowisza jest niezwykle ważna dla nauki, ponieważ może dostarczyć informacji na temat możliwości istnienia życia w innych miejscach Układu Słonecznego oraz pomóc zrozumieć procesy geologiczne zachodzące na tych ciałach niebieskich.
Planowane misje JUICE oraz Europa Clipper pokazują kontynuację zainteresowania badaniami systemu Jowisza i jego księżyców. Dzięki nim naukowcy będą mieli szansę zgłębiać tajemnice tych fascynujących obiektów i odkrywać nowe aspekty ich historii oraz struktury.
Zakończenie
Europa Jupiter System Mission była ambitnym projektem mającym na celu eksplorację jednego z najbardziej intrygujących układów planetarnych w naszym Układzie Słonecznym. Choć projekt nie doczekał się realizacji w pierwotnej formie, to jego wpływ na przyszłe badania kosmiczne pozostaje niezatarte. Dalsze misje takie jak JUICE czy Europa Clipper będą nie tylko kontynuacją idei EJSM, ale także krokiem ku lepszemu
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).